De wijziging van erfrecht is in aantocht...

11-05-2018

De wijziging van erfrecht is in aantocht. Wij vertellen er alles over!

De wet tot de wijziging van het erfrecht is gestemd in de zomervakantie - en werd op 1 september gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad. Op 1 september 2018 zal deze nieuwe wetgeving in werking gaan. Opgelet: de nieuwe wet zal vanaf dan ook automatisch van toepassing zijn op eerder gedane schenkingen of reeds opgemaakte testamenten, wanneer de erflater overlijdt na de inwerkingtreding van de nieuwe regels.

Meer weten? Dan zit je bij goed bij AccountingTeam: wij geven je graag de belangrijkste basisprincipes van deze nieuwe wetgeving mee.

Waarom verandert het erfrecht?

Wel, een logische reden, eigenlijk. Ons burgerlijk wetboek is ondertussen meer dan 200 jaar oud. Daaropvolgend dateren ook de meeste regels van het erfrecht van deze periode. En gezien onze maatschappij voortdurend verandert (denk o.a. aan samengestelde gezinnen), werd logischerwijs geoordeeld dat deze wetgeving aan een revisie toe was.

Enkel de burgerrechtelijke en gerechtelijke regels inzake vererving wijzigen; op fiscaal gebied verandert er niets.

1. Keuze van het erfrecht

In principe blijft men vrij om te kiezen welk recht van toepassing is bij het openvallen van een nalatenschap. Wanneer men bijvoorbeeld de Franse nationaliteit heeft, maar wel in België woont, kan de erflater in zijn testament kiezen voor het Franse erfrecht.

Heeft men vooraf geen keuze gemaakt, dan is het Belgisch erfrecht van toepassing op de verdeling van de nalatenschap als de erflater in België woont. Ongeacht zijn nationaliteit.

2. Erfrechtovereenkomsten

We spreken over erfrechtovereenkomsten (of erfrechtafspraken) wanneer de erflater en de kinderen de nalatenschap al verdelen voor het overlijden. Naast enkele strike uitzonderingen, was dit echter verboden in België.

In de nieuwe wet worden dit wél toegelaten tussen ouder en kind - onder bepaalde voorwaarden, natuurlijk. Deze overeenkomst is enkel bindend wanneer alle kinderen akkoord zijn, waardoor heel wat discussies voorkomen kunnen worden.

3. De reserve voor kinderen

Een reservataire erfgenaam, zoals bijvoorbeeld een kind, heeft altijd recht op een bepaald deel van de erfenis. Hier kan niet van worden afgeweken, waaruit dan ook het gegeven volgt dat je kinderen niet kan 'onterven'. Dit principe blijft behouden, maar de verdeling van de reserve wordt aangepast.

De reserve van de kinderen, ongeacht het aantal, wordt vanaf nu beperkt tot 50% van de nalatenschap. Bijgevolg kan de erflater enkel beslissen over het toebedelen van de rest van de nalatenschap (buiten die reserve, dus). Dit principe was eerder ook al zo, enkel de grootte van deze reserve werd gewijzigd naar 50%.

Bijgevolg kan men vrij beschikken over de overige 50% van de nalatenschap.

4. De reserve voor ouders

Bij kinderloze erflaters, was er ook een reserve voorbehouden voor de ouders, waardoor zij altijd recht hadden op een bepaald deel van de erfenis. Deze reserve wordt afgeschaft, waardoor kinderloze erflaters hun gehele vermogen bij testament aan een andere (derde) persoon kunnen toebedelen. Behoeftige ouders kunnen wel een onderhoudsvordering instellen op de nalatenschap.

5. Het vruchtgebruik

De langstlevende echtgenoot zal onder de nieuwe wetgeving nog steeds het vruchtgebruik erven over de gehele nalatenschap van de overleden echtgenoot, de erflater.

Wat er dan verandert? Dat de langstlevende echtgenoot ook het vruchtgebruik verkrijgt van de goederen die geschonken zijn door de erflater met voorbehoud van vruchtgebruik. Er wordt dus een nieuw vruchtgebruik gevestigd op de geschonken goederen voor de langstlevende, ook al is dit niet uitdrukkelijk gestipuleerd in de schenkingsakte.

Wat ook nieuw is? Dat de erfgenamen, die de blote eigendom ontvangen van de nalatenschap, mogen vragen om de omzetting van het vruchtgebruik van de langstlevende. Het vruchtgebruik van de goederen wordt dan gewaardeerd en kan worden afgekocht zodat de blote eigenaars nadien de volledige eigendom hebben. De langstlevende heeft wel een vetorecht met betrekking tot de omzetting van het vruchtgebruik van de gezinswoning en de huisraad.

Op deze manier probeert de wetgever tegemoet te komen aan de problemen die zich stellen bij nieuw samengestelde gezinnen.

6. Geen inkorting/inbreng in natura meer

Een veelvoorkomend probleem? Dat het voorviel dat een kind een huis geschonken had gekregen, en bij de vereffening en de verdeling van de nalatenschap bleek dat dat kind te veel had gekregen. Vroeger moest men het geschonken huis terug ‘inbrengen’ in de nalatenschap, om dan het geheel te verdelen. Dit zorgde natuurlijk voor veel praktische problemen en verregaande gevolgen.

Wat er dan verandert? Het huis zélf moet niet opnieuw worden opgenomen in de nalatenschap, maar enkel de waarde ervan. Het kind mag het geschonken huis dus behouden, maar de tegenwaarde moet ingebracht worden in de nalatenschap door middel van verrekening. Dit kan ofwel door minderontvangst, ofwel door opleg.

Wat ook nieuw is? Dat het tijdstip van de waarderingen van schenking aangepast wordt: in alle gevallen gebeurt de waardering voortaan op basis van de waarde bij schenking, geïndexeerd tot de dag van overlijden.

7. Schenking buiten deel

In ons recht bestaat een 'vermoeden inzake schenkingen'. Dit gaat over het vermoeden dat iedere schenking een voorschot van het erfdeel van de begunstigde is. Voor erfgenamen, andere dan kinderen, moest dus rekening gehouden met deze schenking bij het verdelen van de nalatenschap. Hierdoor wordt er mogelijk ook hogere erfbelasting geheven dan de schenkingsrechten van toepassing. Wil je een schenking buiten je erfdeel doen? Dan moet dit expliciet gecommuniceerd worden.

Wat er dan verandert? Het vermoeden inzake schenkingen wordt omgedraaid voor alle erfgenamen, behalve voor kinderen. Met andere woorden: wanneer men dus aan een broer of zus schenkt, gebeurt dit altijd buiten het erfdeel - waardoor het schenkingstarief van toepassing blijft.

Heb je hier nog vragen over?

Zowel over deze nieuwe regelgeving - als over successieplanning in het algemeen? Aarzel niet om ons te contacteren. Wij antwoorden graag op al jouw vragen!

Vertel me meer over de wijziging van erfrecht!

Neem gerust contact met ons op: wij vertellen je er alles over.

Ja, ik wil meer weten!

Disclaimer

De door AccountingTeam aangeleverde informatie wordt slechts voor informatiedoeleinden voorbereid en aangeboden. Het vormt geen juridisch of ander professioneel advies en lezers worden aanbevolen niet op basis van deze informatie te handelen zonder eerst juridisch advies in te winnen. Het materiaal mag enkel voor persoonlijk gebruik worden geconsulteerd en gebruikt. Elk ander gebruik is verboden. De auteurs van de aangeleverde informatie en documenten aanvaarden geen aansprakelijkheid voor het gebruik ervan.